नानासाहेब पेशवे यांचे स्मारक ढासळले; कार्यकर्ते नागरी उदासीनतेला दोष देतात

पुणे : नानासाहेब पेशवे यांच्या स्मारकाच्या दुर्लक्ष आणि निकृष्ट देखभालीबद्दल इतिहासकार, कार्यकर्ते आणि पेशवे घराण्याचे वंशज यांनी गंभीर चिंता व्यक्त केली आहे. सदाशिव पेठेतील अलका टॉकीजजवळील नदीपात्रावर असलेले ऐतिहासिक स्मारक नागरी उदासीनतेमुळे समाजकंटकांच्या अस्वच्छतेच्या अड्ड्यात बदलले आहे. शहर कार्यकर्ते रुपेश केसेकर यांनी अधोरेखित केले की दोन वर्षांपूर्वी पुणे महानगरपालिकेच्या (पीएमसी) देखरेखीखाली परिसर स्वच्छ केला गेला होता – आणि पुन्हा दोन महिन्यांपूर्वी माजी नगरसेवकाने – कोणतीही शाश्वत स्वच्छता मोहीम पाळली नाही. केसेकर म्हणाले, “कचरा साचल्याने आणि देखरेखीच्या अभावामुळे स्मारक असुरक्षित आणि दुर्गम बनले आहे. आता येथे समाजकंटकांचा वावर आहे,” असे केसेकर म्हणाले. महत्त्वाच्या वारसास्थळांकडे दुर्लक्ष करून नवीन पुतळ्यांचे उद्घाटन करण्यावर प्रशासनाच्या निवडक लक्ष केंद्रित करण्यावरही त्यांनी प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. “पुणे हे मराठा साम्राज्याचे केंद्र असताना नानासाहेब पेशवे यांनी महत्त्वाची प्रशासकीय भूमिका बजावली होती. त्यांच्या स्मारकाची स्थिती शहराच्या वारसा जतनावर वाईट प्रतिबिंबित करते,” असे केसेकर म्हणाले, 16 डिसेंबर रोजी पेशव्यांच्या जयंतीनिमित्त त्वरित कारवाई करण्याची विनंती केली. डेक्कन कॉलेजचे पुरातत्व संशोधक सचिन जोशी म्हणाले की नदीपात्रातील स्मारकाचे स्थान हे असुरक्षित बनवते. “जेव्हा खडकवासला धरणातून पाणी सोडले जाते, तेव्हा मुळा-मुठा नदीचा कचरा थेट आवारात येतो. स्मारक हे धरणाच्या आधीचे असल्याने, पुराचे पाणी मुळात इथपर्यंत पोहोचत नव्हते, पण आता ते कचरा सोबत आणतात,” जोशी म्हणाले. पुष्कर पेशवे, थेट वंशज, यांनी दीर्घकाळाच्या उदासीनतेबद्दल निराशा व्यक्त केली. “आम्ही अनेक पत्रे लिहिली आहेत, परंतु साइट खराब स्थितीत आहे. एकही गेट नाही, पायऱ्या तुटलेल्या आहेत आणि लोक तिथे बिनधास्तपणे दारू पितात,” तो म्हणाला. ते पुढे म्हणाले की पीएमसीने चालू असलेल्या रिव्हरफ्रंट डेव्हलपमेंट (RFD) प्रकल्पाचा भविष्यातील उपाय म्हणून उल्लेख केला आहे. “मान्सूनचे नुकसान टाळण्यासाठी RFD जमिनीची पातळी वाढवेल असा त्यांचा दावा आहे. पण सध्या ते मूलभूत साफसफाईही करत नाहीत.” पीएमसीच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने कबूल केले की वॉर्ड ऑफिसची अनियमित साफसफाई ही एक मोठी समस्या आहे. “नजीकच्या भागातील कचरा बऱ्याचदा साइटवर धुतला जातो. नियमित स्वच्छता सुनिश्चित करण्यासाठी आम्ही या प्रकरणाचे पुनरावलोकन करू,” अधिकाऱ्याने सांगितले.